Lấy bối cảnh vào thời suy vi của nhà Hán khi mà
những hoàng đế cuối cùng của nhà Hán quá tin dùng giới hoạn quan mà gạt
bỏ những bề tôi trung trực. Triều đình ngày càng bê tha, hư nát, khiến
kinh tế suy sụp và an ninh bất ổn. Đến đời Hán Linh Đế, loạn giặc Khăn
Vàng nổ ra do Trương Giác, một người đã học được nhiều ma thuật và bùa
phép chữa bệnh, cầm đầu.
Hà Tiến chỉ huy các quan đại thần chẳng mấy chốc dập tắt được quân nổi
loạn. Hà Tiến là anh rể vua và nhờ đó mà nhậm được chức đại tướng quân
của triều đình. Tuy nhiên, Hà Tiến lại mắc mưu của đám hoạn quan, bị
chúng lừa vào cung và giết chết. Liền sau đó các quan đại thần nổi giận
chạy vào cung giết sạch đám hoạn quan này.
Trong số các quan lại cứu vua có Đổng Trác là thứ sử Tây Lương. Đổng
Trác nhân cơ hội này vào cung bảo vệ vua. Sau đó ông ta phế truất Thiếu
Đế và lập Trần Lưu Vương lên làm hoàng đế, rồi làm tướng quốc nắm hết
quyền triều chính vào tay mình.
Hành vi tàn bạo, lộng quyền của Đổng Trác khiến quan lại vô cùng phẫn
nộ, họ hội quân với Viên Thiệu và lập mưu khiến Đổng Trác dời đô từ Lạc
Dương về Trường An. Cuối cùng Đổng Trác bị giết bởi chính người con nuôi
của ông ta là Lữ Bố, một chiến binh dũng mãnh, do cùng giành giật một
người con gái đẹp là Điêu Thuyền.
Trong lúc đó, trong các quan lại lục đục nội bộ với nhau, Tôn Kiên, cha
của Tôn Sách và Tôn Quyền, lợi dụng lúc lộn xộn, đã lấy được ngọc tỷ
triều đình. Không còn triều đình trung ương vững mạnh, các quan lại quay
về địa phương của mình và bắt đầu giao chiến với nhau. Nhiều anh hùng
như Tào Tháo và Lưu Bị, mặc dù chưa chính thức được ban tước và quân,
cũng bắt đầu xây dựng lực lượng riêng.
Nhân vật Tào Tháo trong Kinh Kịch. Theo truyền thống, khuôn mặt ông ta
được tô trắng để tượng trưng cho tính cách gian hùng.
Nhân vật Tào Tháo trong Kinh Kịch. Theo truyền thống, khuôn mặt ông ta
được tô trắng để tượng trưng cho tính cách gian hùng.
Quyền lực của Tào Tháo ngày một mạnh lên sau một loạt những sự kiện sau
đó. Trong chiến dịch quân sự đánh Viên Thiệu, chiến thắng quyết định của
Tào Tháo là tại trận Quan Độ. Thất bại của Viên Thiệu đã đặt cơ sở cho
Tào Tháo củng cố quyền lực tuyệt đối khắp miền bắc Trung Quốc.
Cũng trong thời gian này, Lưu Bị đã lập được căn cứ ở Nhữ Nam và tự đem
quân đi tấn công Tào Tháo nhưng bị thất bại. Lưu Bị bèn tới Kinh Châu
nhờ Lưu Biểu là một người anh họ xa của Lưu Bị cho lánh nạn. Tại đó Lưu
Bị, sau ba lần đến thăm lều cỏ của Gia Cát Lượng, đã chiêu mộ được ông
ta làm mưu sĩ. Hai lần đầu tiên, Gia Cát lấy cớ đi có việc để từ chối
gặp khách. Chỉ có lần cuối cùng vì cảm kích bởi sự chân thành và kiên
trì của Lưu Bị mà Gia Cát Lượng mới quyết định theo phò tá.
Chẳng may Lưu Biểu mất, để lại Kinh Châu cho hai con trai nhỏ. Sau khi
trừ được Viên Thiệu, Tào Tháo lập tức nhòm ngó về phía nam. Ông ta tự
đem quân đi chiếm Tân Dã. Lưu Bị được lòng dân chúng thành Tân Dã nên
trước viễn cảnh bị xâm chiếm, toàn bộ dân trong thành một lòng xin đi
theo Lưu Bị. Lưu Bị đành đưa dân Tân Dã về thành Tương Dương của người
con thứ của Lưu Biểu, tại đây Lưu Bị bị từ chối không cho vào thành.
Không còn cách nào khác ông phải tiếp tục nam tiến xuống Giang Hạ (江夏),
là thành của Lưu Kỳ người con trưởng của Lưu Biểu. Ở Giang Hạ, Lưu Bị
cuối cùng cũng tạm có được một chỗ đặt chân để chống lại cuộc tấn công
dữ dội của Tào Tháo.
Còn ở phía tây nam, Tôn Quyền vừa mới lên nắm quyền sau cái chết của
người anh là Tôn Sách. Cả Tào Tháo lẫn Lưu Bị đều định liên kết với Tôn
Quyền. Tuy nhiên, Gia Cát Lượng tự mình đến quận Sài Tang và thuyết
được Tôn Quyền hợp tác với Lưu Bị. Liên minh này đã dẫn đến thất bại
thảm hại nhất của Tào Tháo tại trận Xích Bích.
Với ý định loại trừ Lưu Bị, người mà Tôn Quyền cho là một mối đe dọa
tiềm tàng, ông ta bày mưu gả em gái cho Lưu Bị. Sau đó, Lưu Bị mắc mưu
sang Sài Tang để làm lễ cưới. Tuy nhiên, Tôn Quyền rất nghe lời mẹ Ngô
Quốc Thái Phu Nhân; bà này rất quý Lưu Bị và không cho ai hãm hại Lưu
Bị. Cũng do mưu lược của Gia Cát Lượng mà Lưu Bị cuối cùng đã thoát được
quay về Giang Hạ cùng với người vợ mới.
Tình trạng giằng co giữa ba thế lực vẫn bế tắc cho đến khi Tào Tháo chết
vào năm 219 (có lẽ do u não). Năm sau đó, con thứ của Tào Tháo là Tào
Phi ép phế Hiến Đế và lập ra nhà Ngụy. Đáp lại, Lưu Bị tự xưng đế Thục
Hán (để chứng tỏ vẫn mang dòng máu quý tộc nhà Hán nhưng đặt đô tại
Thành Đô Thục).
Lúc này, Tôn Quyền lại ngả về phía Ngụy. Ông ta chịu để Tào Phi phong
vương nước Ngô. Tôn Quyền làm việc này nhằm tập trung lực lượng chống
Lưu Bị, người đã từng khởi binh đánh Ngô để trả thù cho Quan Vũ bị Tôn
Quyền giết chết...